Verlies en rouwRouwen kun je zien als jouw proces om jezelf aan te passen aan de totaal veranderende omgeving. Alle gevoelens, gedachten en gedrag dat onstaat al gevolg van het gemis van iets waardevols of een dierbaar persoon zijn heel gewoon bij een verlies. Het is een normale aanpassing aan een verlies. Rouwen is geen "ziekte", al kun je wel ziek worden van verdriet. Zeker wanneer dit verdriet niet herkend of erkend wordt door de omgeving of door de rouwende zelf. Niet erkend verdriet Het begrip niet erkend verdriet benadrukt dat er in onze samenleving kennelijk regels zijn die aangeven wie, wanneer, waarom, hoe en hoelang er gerouwd mag worden. Wat als de relatie niet erkend wordt? Krijg je verlof als je naar een begrafenis wil van je beste vriend, je ex, je buurvrouw? Gaat het bedrijf dicht als een collega is overleden? We vinden de formele regels terug in de arbeidsvoorwaarden. Bijvoorbeeld bij het overlijden van een partner krijg je 5 dagen verlof en bij het overlijden van een kind, een ouder, broer of zus maar 3 dagen. Zelfs als de relatie wordt erkend, krijgt de rouwenden niet altijd de kans om zijn verdriet te uiten, omdat van hen wordt verwacht dat ze de familieleden steunen en bijstaan, in plaats van aan eigen rouw toe te komen. Wat als het verlies niet maatschappelijk als betekenisvol wordt gezien? Veelal komt dit omdat je zelf met dit verlies akkoord ging, zoals bij een scheiding, een adoptie of als je kinderen het huis uitgaan. Of het gemis wordt niet gezien als verlies: kinderloosheid, migratie of verlies van een huisdier. Als we een naaste verliezen door het veranderde gedrag als gevolg van dementie, verslaving, psychische ziekte of een hersenbeschadiging spreken we van psychosociale dood. In deze situaties ervaren verwanten een intens gevoel van verdriet, dat niet als rouw wordt erkend, omdat hun dierbare biologisch nog in leven is. Als 'troost' krijg je vaak te horen : "Maar je bent nu toch veel beter af zo, zonder een man die verslaafd is."' "Je hebt er zelf voor gekozen om te scheiden, dus schouders eronder en verder gaan!"' "Wees blij dat je daar niet meer hoeft te werken." "Je bent nog zo jong, je kunt altijd nog kinderen krijgen." "Gelukkig wordt er nu goed voor opa gezorgd in dat verzorgingstehuis." Wat als je je eigen verdriet niet erkent? Het komt ook vaak voor dat je zelf je verdriet niet wil of kan toelaten. Soms kan dit noodzakelijk zijn omdat je simpelweg veel zaken moet regelen en emoties teveel energie kosten. Je staat in de overlevingsstand. Op korte termijn is dit noodzakelijk maar als dit je enige strategie is, kan je ziek worden door het niet uiten of éénzijdig uiten van je emoties. Soms schaam je je voor je eigen reacties want wat valt er te treuren over zo'n geweldadige ex. Het schuldgevoel na de zelfdoding van je dochter stop je snel weg en de woede naar de wanbetalers die jouw faillissement veroorzaakt hebben verstop je in hard werken. Rouwtaken en rouwarbeid Om met verlies om te kunnen gaan, is het belangrijk om het verlies eerst te herkennen en erkennen. Rouwen is hard werken, waarbij je rouwtaken te doen hebt en daarom spreekt Manu Keirse van 'rouwarbeid' . Dit geldt zeker ook voor verborgen en niet-erkend verlies. Het Centrum voor Verborgen verlies biedt hierbij op verschillende manieren ondersteuning en advies. Voor meer informatie over coaching, cursussen, workshops en lezingen.
|
|
|||||||||